Nasrullah Gazetesi - Kastamonu HaberleriNasrullah Gazetesi
HV
29 KASIM Salı 20:47

Puhaloğlu: Türkler de Anzaklar gibi Galiçya’da tören düzenleyebilsin!

Kültür Sanat
Giriş Tarihi : 15-11-2022 11:01
Puhaloğlu: Türkler de Anzaklar  gibi Galiçya’da tören düzenleyebilsin!

Hamit Puhaloğlu, 1. Dünya Savaşı’nda Şehit düşen Galiçya Şehitleri’nin, 104 yıl sonra şehitliğini bulan isim. Aynı zamanda gazeteci.

Araştırmacı-Gazeteci-Yazar Hamit Puhaloğlu, Galiçya’daki Türk şehitlerini anlatmak için Türkiye’yi şehir şehir geziyor. Kastamonu’ya da gelen Puhaloğlu gazetemize ve TV 366’ya açıklamalarda bulundu.

 

İngilizlerin; Çanakkale, Kût'ül-Amâre ve Galiçya’yı Türklere unutturmaya çalıştığını söyleyen Hamit Puhaloğlu ile tarihi Cem Sultan Bedesteni’nde buluştuk ve bir röportaj gerçekleştirdik.

 

HAMİT PUHALOĞLU KİMDİR?

1962 İstanbul Fatih doğumluyum. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden emekli memurum. Aynı zamanda gazeteciyim. Belediyede çalışmadan önce tüm Anadolu’yu saat kayışı ve malzemesi satışı için dolaştım, o zaman yaşım 16 idi.  Kastamonu’ya ilk olarak 1978 -1979 yıllarında geldim. O zaman ilk tanıştığım isim Saatçi Lütfi Liv’di. 42 yıl sonra kendisi ile tekrar görüştük, beni hatırladı. Kastamonu’yu o yıllardan bu yana tanıyorum. Emeklilik dönemimde artık milletime hizmet etmek istiyorum. Benim de hakkı ile kimsenin bilmediği bir konu olan Çanakkale’de gazi olmuş Galiçya Cephesi’ne gönderilmiş şehit olmuş 18 bin Türk askerini adım adım Anadolu’yu dolaşarak anlatıyorum. Şuanda Türkiye’nin 81 ilini ve yaklaşık 550 tane ilçesini bitirdim. Birkaç tane ilçe kaldı. Onları da ziyaret etmeye devam edeceğim.

SİZİN İÇİN KASTAMONU’NUN ÖNEMİ NEDİR?

Kastamonu, toprakları düşman işgaline uğramadığı halde en çok şehit veren ilimiz. İlçe olarak da en çok şehit veren ilçe Araç. Semt olarak da İstanbul Fatih Vefa Lisesi’nden 3 bin 500 okul öğrencisi gencimiz şehit olmuşlar.57. Alay’ın da merkezi Tekirdağ. 57.Alay’da 5 bin tane şehidin bin 333’ü Bursa Orhanelili. Osmanlı Devleti’nin beylik olduğu zaman  ilk başkenti Yenişehir. Sonraki başkenti İznik.  Devlet olduğu zaman başkenti Bursa. İmparatorluk olduğu zamanki başkenti Edirne ve İstanbul.

Bu arada Fatih Sultan Mehmed’in annesi Kastamonulu. Fakat Fatih Sultan Mehmed’in doğduğu şehir Edirne. Bunu Edirneliler de bilmiyor buna da üzülüyorum.

SİZ TÜRKİYE’Yİ GEZEREK ASLINDA BİLİNMEYEN TARİHİ GERÇEKLERİ Mİ ANLATMAK İSTİYORSUNUZ?

Evet. Şöyle anlatmak istiyorum. Şimdi Çanakkale Savaşları bittikten sonra Enver Paşa’nın emri ile 1916 yılında 33 bin asker Galiçya Cephesi’ne gidiyor. Galiçya bugünkü Lviv Şehri’nde. Lviv’in de Rohatyn semti var. Orada 6 ayrı şehitlikte 18 bin askerimizin şehitliği bulunuyor.  Türk Kurtuluş Savaşı’nda şehit sayımız 9 bin 800,  Galiçya Cephesi’nde şehit sayımız 18 bin.

O ASKERLERİN KİM OLDUĞU NEDEN ŞU ANDA BİLİNMİYOR?

Çünkü o zaman soyadı kanunu yok. Çanakkale’de nüfusa göre en fazla şehit Kastamonu’dan olduğuna göre, gazi olan insanların çoğunluğu Kastamonuludur. Kastamonu Üniversitesi özellikle Galiçya Cephesi’ni  araştırmalı. Kastamonu Galiçya Cephesi hakkında bilgiler sunmalı ve bunun için de bilim adamları Galiçya ve Çanakkale’yi anlatmalı. Ama anlatılmıyor. Kastamonu Üniversitesi Tarih Bölümü öğrencilerine özellikle Galiçya Şehitleri’ni anlatsınlar. Doçent , profesör olacak kişiler Galiçya Cephesi ile ilgili kitap yazsınlar. Bu konuda hiç kitap yok. 

PEKİ, BUNUN NEDENİ NE?

Nedeni şu. Galiçya Cephesi’ne Almanlara yardım etmek için askerlerimiz Enver Paşa’nın emri ile gönderiliyorlar.  O günkü askerlerin komutanı da Orgeneral Cevat Çobanlı Paşa. Yani Çanakkale Kara ve Deniz Savaşları’nın komutanı. Burada bir zafer var.  İngilizleri yenmişiz. Ruslar’ın kaybı 285 bin. Türklerin kaybı 18 bin Avusturya Macaristan’ın kaybı 40 bin.  Biz Almanlara yardım etmişiz. O gün Almanlardan 5 milyon altın istenmiş. 1 milyon altın vermişler. Ruslara da İngilizler yardım etmişler.

İngilizlerin benim bildiğim tarihte 3 tane yenilgileri var. Biri Çanakkale Savaşları, bir tanesi Kût'ül-Amâre Kuşatması, Biri Galiçya Cephesi.
Kût'ül-Amâre Kuşatması kahramanı Halil Kut Paşa’nın mezarı da İstanbul Beşiktaş’ta Yahya Efendi mezarlığında. Enver Paşa’nın mezarı Şişli Âbide-i Hürriyet Tepesi’nde Adliyenin bahçesinde. Şu anda da bunu kimse bilmiyor.

GALİÇYA CEPHESİ’NİN ÖNEMİ NEDİR?

Galiçya Cephesi’ne giden askerler hepsi dil bilen, uzun boylu, günde 120 ile 140 km yol yürüyebilen, en iyi silahlarla donatılmış günümüzün SAT ve SAS komandoları gibi askerler. Bunlar Galiçya Cephesi’ne giderek Kurtuluş Savaşı’na zaman kazandırmışlar. Onlar oraya gitmeseydi belki de Ruslar daha çabuk İstanbul Çatalca önlerine geleceklerdi. Nasip olmuş orada şehit olmuşlar. 33 bin asker gitmiş 482 tanesi kurmay subay. Bir tanesi Ahmet Şükrü Oğuz, Enver Paşa’nın yaveri ve özel hücum kıtaları komutanı. Yani tarihte duyduğumuz meşhur adamlar var, onların komutanının komutanı. 482 kurmay subay gitmiş, yaklaşık 400’ü şehit olmuş orada. Yani Osmanlı’nın beyin kadrosu belki de bilinçli olarak Galiçya’da imha edilmiş. Bunun üzerine gidilmiyor.

“ANZAKLAR ÇANAKKALE’Yİ ZİYARETE GELİYORSA, BİZ DE GALİÇYA’YA TÜRK ŞEHİTLİKLERİNE GİDELİM”

Benim burada üzüldüğüm nokta şu; bu şehitlerimiz hem bilinmiyorlar, hem de burada 6 ayrı mezarlıkta. Bu mezarlıkları devlet adına Onur Çetinceviz diye bir iş adamı bakıyor. Başlarında da Maryan diye bir Hristiyan kardeşimiz var. İyi bir kardeşimiz ama Müslüman değil. Mezarlığa bakan Hristiyan. Şehitlerimizin yakınlarında Hristiyan mezarları var. 6 mezarlığın bir tanesi de Meçişçiv’de . Burası 2 milyon nüfuslu bir şehir, 62 kilise var ama hiç cami yok. Buraya içinde cami, aşevi, misafirhane, hastane, kütüphane olan bir kültür merkezinin Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından yapılması lazım. Biz kendi imkânlarımızla, komşum Prof. Dr. Nevzat Kor’a rica ettim. Bir dilekçe yazdık. Şu anki turizm bakanına bundan 1 yıl önce, Ukrayna savaşı başlamadan dilekçeyi verdik. Fakat o dilekçe işleme konmadı. O dilekçenin Ukrayna’da savaş bitince acilen işleme konulmasını ve Türk Milleti’nin aynı Anzaklar gibi, nasıl Anzaklar Avustralya’dan Yeni Zelanda’dan gelip Çanakkale’yi ziyaret ediyorsa, Tüm Türkiye’nin de belirli periyotlarda hem Ukrayna’yı turistik olarak ziyaret, hem de oradaki şehitlerimizi ziyaret etmelerini istiyorum. Benim istediğim Anzaklar gibi 18 Mart Kara ve Deniz Savaşları zamanı bir heyetle TİKA veya diğer  kurumlar ve vatandaşı da yanına alarak, anlayarak ,anlatarak oraları ziyaret etsinler. Bunu her sene biz de yapalım.

“57. ALAY’IN MÜFTÜSÜ DE GALİÇYA’DA ŞEHİT OLMUŞ”

Savaştan sonra da Ukrayna Devleti’ne diyeceğiz ki; “kardeşim bizim burada 18 bin şehidimiz var. Bize burada 100 dönüm yer verin ve Çanakkale Gazileri Galiçya Şehitleri Kültür Merkezini Kastamonu olarak yapmak istiyoruz” diyeceğiz ve “bize bu konuda yardım edin” diyeceğiz. Bunu bütün Türkiye’ye yaymış olacağız. 57. Alay’ın müftüsü de Galiçya’da şehit olmuş. Diyanet İşleri Başkanlığı ilk olarak Kastamonu Nasrullah Cami’inde Çanakkale Şehitleri, Galiçya Şehitleri, 57. Alay’ın askerleri, 57.Alay’ın müftüsü için özel bir dini program yapmalarını hasreden arz ediyorum. Buranın bir özelliği de orada 3 bin tane Kırım Türk’ü var. Benim babaannem bana gösterdi. Onu akrabalarımı ararken buldum. Kırım Türkleri de oralara gelen misafirlere oraları gezdirebilir.  Rehberlik yapabilirler.  Ama buna Kastamonu’nun öncülük etmesini istiyorum.

NEDEN KASTAMONU?

Çünkü Kastamonu toprakları işgal edilmediği halde en çok şehit veren bir il olduğu için.

KASTAMONU’YU NASIL BULDUNUZ?

Kastamonu’yu geziyorum.  Tarihi bir şehir. Kalenize gittim. Ama orayı beğenmedim. İlgililerin ilgilenmesini istiyorum. Çok kirli. O mahzen gibi yerlerden kokular geliyor.  Oralar temizlenmeli.

Zamanında buraya bir teleferik yapılmış. O teleferiğin en kısa zamanda hizmete sunulmasında fayda var. Adı da “Çanakkale Gazileri Galiçya Şehitleri Teleferiği”  olabilir. Devlette devamlılık vardır. Ben Maliye Bakanı olsam bir imkân sunarım. İlla bir bütçe yoksa bir aylık maaşımı ben bu hizmet için bağışlıyorum.

Kastamonu’ya yıllar öncesinde de gelmişsiniz. Yıllar içerisinde Kastamonu’da neler değişmiş?

Bana göre fazla bir şey değişmemiş. Trafik sorunu var. Katlı otopark lazım buraya. İnsanları çok çok iyi. Şerife Bacılar var burada. Siz onların kızları, yeğenlerisiniz. Ve ben siz Şerife Bacıların Dünya’da ve Türkiye’de en iyi yerlerde, en güzel yerlerde olmanızı arzu ederim. Kastamonu şehirle kasaba arasında kalmış.


 

Son olarak neler söylemek istersiniz?

Yavuz Sultan Selim’in şu sözünü paylaşmak istiyorum sizlerle.

Yavuz Sultan Selim şehzade iken Şah İsmail’e karşı bir zafer kazandırmış beyleri ile bir konuşma yapıyor ve o konuşması bence günümüze çok uyuyor. Konuşma şu;
Atalarımızın sarayında bulunan bilgisiz mal ve hediye düşkünü idareciler sarayımıza ve memleketimize hizmet eden halk çocuklarını, tanınmış yiğit ve kahramanlarını  ileri gitmekten el çektirmişler. Devamlı olarak ihsanları dalkavuk topluluğuna olmuştur. Kuldan başkasına makam ve mevki vermezler. Bundan dolayı halkın bir kısmı aceme gitmek dilerler diye işittim (İran). Benim nazarım sizler üzerinedir. Bunu duyurmak ve göstermek için sizleri buraya çağırdım. Benim niyetim budur. Vatandaşlarımıza niye minnet edelim. Onlar samimi insanlardır. Onların içinde temiz inançlı, dindar, iyilik sevenleri ve bilhassa yiğit olanları, yiğit olanları, yiğit olanları ileri çekip yükseltmek gerekir. Yoksa kul diye beceriksiz ve alçaklara değer verip, yaramazları adam etmek padişahlık alameti değildir”

Yavuz yalnız yaşamayı seven, sır vermez bir kişiliğe sahipti. Yavuz kararlarının çağdaşlarınca anlaşılıp anlaşılmamasında kaygısında değildi. Denmektedir.

Ben de yalnız yaşamayı seven sır veren bir kişiyim. Kararlarımın da çağdaşlarımca anlaşılıp anlaşılmamasının kaygısında hiç değilim.

Güven TuzcuGüven Tuzcu

Güven Tuzcu

YORUMLAR
Tacettin Varboz 6 gün önce
Değerli kardeşim, Kahraman Galiçya Şehitlerimizi araştırarak zihinlere kazıyan çalışmalarını takdirle izliyoruz.Tebrikler.
Abdulbari BAYTAR 1 hafta önce
Araştırmacı yazar Hamit Puhaloğlu'nun bu konudaki çabalarını takdirle takip ediyorum. Tüm Anadolu'yu karış karış gezip Galiçya şehitlerini, önemini ve onlar için neler yapabileceğimizi anlatıyor ve hala anlatmaya devam ediyor. Aynı zamanda çok güzel ve faydalı bir röportaj olmuş. Emeklerinize sağlık. Ayrıca Ekrem ŞAMAY’A kucak dolusu sevgi ve saygılarımı iletiyorum. Başarılar dilerim.
N .Özkan 2 hafta önce
Gerçekten tarihimizde kasıtlımıdır nedir çok atladığımız noktalar var. Tarihe altın harflerle yazılan 57. Alay bile yeterince anlatılamamış anlaşılamamıştır. Galiçya cephesi nedenleri - sonuçları itibarıyla daha iyi anlatılıp anlamalıyız ki tarih tekerrürden ibarettir Bunu unutmayalım ki gelecekte bir gün gelecek. Hamit Beyi canı gönülden tebrik ederken Değerli Gazeteniin bu konuya yer vermesi takdire şayandır. Kastamonu’lularında duyarlı olacağını taşın altına ellerini koyacaklar umut ediyor.
Ekrem Şama 2 hafta önce
Hamit Puhaloğlu'nu tebrik ederiz. Tv366 ne iyi etmiş bu fedakar insanı yayına çıkarmakla. Yurdu dolaşan bu gazeteciye teşekkür ederiz.
Mehmet Aydın 2 hafta önce
Hamit Puhaloğlu'nun bu konudaki çabalarını takdirle takip ediyorum. Tüm Anadolu'yu karış karış gezip Galiçya şehitlerini, önemini ve onlar için neler yapabileceğimizi anlatıyor. Yine çok güzel ve faydalı bir röportaj olmuş. Emeklerinize sağlık. Yayın hayatınızda başarılar dilerim.