Nasrullah Gazetesi - Kastamonu HaberleriNasrullah Gazetesi
HV
29 KASIM Salı 19:56

Borsa’da Malı Nasıl Götürürüz?

Serkan DİLEK
Serkan DİLEK
Giriş Tarihi : 22-11-2022 10:41

 

Ekonomi Profesörü olunca bir de haftalık ekonomi yazıları yazınca “Paramızı ne yapmalıyız?”, “Borsada hangi kağıtlar iyi?”, “Altın mı gümüş mü?” gibi sorularla sıkça karşılaşıyorum. O zaman bu haftaki yazıda biraz parayı nasıl değerlendirebileceğimize yönelik değerlendirmelerde bulunacağım.

Birincisi; paranızı değerlendirirken hedefiniz daima enflasyondan daha fazla kazanmak olmalı. Yani enflasyon %85 ise yatırımınız en az %85 kazandırmalı. Eğer %85 kazanamazsanız aslında para kaybediyorsunuz demektir. Bugün elinizde 100 TL ile bir adet X malı alabildiğinizi varsayalım. Enflasyon %85 ise aynı malı almak için bir sene sonra elinizde 185 TL olmalı. Eğer elinizde 120 TL varsa o malı alamazsınız yani paranız değer kaybetmiştir.

İkincisi; faizden uzak durun. Mevduat faizleri %18-%20 civarı. Yani %85 enflasyondan oldukça düşük… Bir ara kur korumalı yapanlar %45 civarı kazandı ama son iki üç aydır kurda oynama olmadığı için kur korumalı mevduata yatıranların kazancı %18-%20 civarında kaldı. Aslında %45 civarında kazananlar bile enflasyon %85 olduğu için kaybetti.

Şimdi size sepet yapma diye bir taktik anlatacağım. Ama ondan önce üç yıl önce 100,000 TL’sı ile yatırım yapanların 14 Kasım 2022 tarihi itibariyle ne kadar kazandıklarını aşağıda listeleyelim. Üsttekiler borsada seçilmiş çeşitli hisse senetleri…

HEKTS:19,154,545

SASA:17,895,348

Vestel:3,781,000

Aksa:1,517,857

İsmen:1,247,290

TTRAK:1,183,805

THYAO:835,832

SİSE:853,140

KRDMB:744,000

FROTO:673,798

ENJSA:532,926

ASELS:434,903

 

Altın:387,822

Dolar:325,745

 

Mevduat faizine yatırırsanız üç sene boyunca %18 faiz oranı ile kazancınız sadece 164,303 TL oluyor. Yani tüm diğer alternatiflerden çok daha düşük kazanıyorsunuz. Zaten parasını bu kadar çok mevduat faizinde değerlendirmeye en meraklı ülkelerden biri Türkiye… “Falanca milyarder pandemi sonrasında şu kadar para kaybetti ve Dünyanın en zenginleri listesinde şu kadar aşağı indi” diye gazetelerde okursunuz. Neden para kaybeder? Çünkü yurtdışında borsa ve diğer yatırım araçları yaygındır. Kimse %3 enflasyonun olduğu ülkede %1 mevduat faizi ile yetinmez. Parayı kaybeden milyarder de merak etmeyin birkaç sene içinde kaybını misliyle karşılayacaktır. Yukarıdaki listede gördüğünüz gibi altın ve döviz de Borsanın getirisinin çok daha azını kazandırmış.

Gelelim sepet mantığının nasıl uygulandığına. Sepet mantığı paranızı mümkün olduğunca bölerek riskinizi azaltmaktır. Tüm yumurtanızı aynı sepete koyarsanız sepet düştüğünde tüm yumurtalarınızı kaybedersiniz. Ama birkaç sepete koyarsanız biri düşse bile diğer sepettekileri kaybetmezsiniz.

İlk aşamada paranızı borsa, gayrimenkul, altın, gümüş vb yatırım araçları arasında paylaştırın. Gayrimenkul de Türkiye’de çok kazandıran iyi bir alternatiftir ama likit değildir. Likit ne demek diye soracaksınız. Gayrimenkulu paraya çevirmek biraz zaman ister ve biraz da zordur. Örneğin; 2 milyon TL değerinde eviniz var, bunu satılığa çıkarırsanız birkaç ay beklemeniz gerekebilir. Yoksa hem iyi değer kazanır hem de kira geliri elde edersiniz. Örneğin; 1000 TL paranız varsa bunun 250 TL’sını borsa; 250 TL’sını Altın, 250 TL’sını Gümüş ve 250 TL’sını dövize yatırabilirsiniz.

İkinci aşamada borsaya yatırdığınız 250 TL’yı da birkaç şirkete pay edebilirsiniz. Bu beş şirketin seçimi çok önemlidir. Yukarıda listede gördüğünüz gibi HEKTS ve SASA yatırımı yapsaydınız başka hiçbir yatırım aracında kazanamayacağınız bir kazancınız olurdu. Ama her şirketin hissesi aynı kazancı getirmez. HEKTS ve SASA da sürekli kazandıracak değil. Bu beş şirketin hisse senedini seçerken dikkat edeceğiniz hususlar şunlardır. Birincisi; BİST100 içinden şirketler seçerseniz riskiniz azdır. Küçük hisse senetlerinde “Keriz Silkeleme” diye bir olay vardır. Buna maruz kalabilirsiniz, dalgalanma da yüksektir. Yani çok kazanabilirsiniz ama kayıp da edebilirsiniz. İkincisi; temettü dağıtan şirketlerin kağıtlarını seçmek avantajlıdır. Temettü dediğimiz şey şirketin karın bir kısmını hisse sahiplerine dağıtmasıdır. Örneğin; geçen hafta ASELSAN kar payı dağıttı. Bir anda hesabınıza temettüden para geldiğini görürsünüz. Bu temettüyü isterseniz yeni hisse alımında kullanırsınız isterseniz de harcarsınız. BİST100 hisse senetlerinin çoğu (Enerjisa, FROTO, KRDMRB, BİMAŞ, SİSE vb) temettü dağıtır. Üçüncüsü; bu beş şirketin de aynı sektörden olmamasına dikkat ederseniz riski azaltırsınız. Örneğin; son zamanlarda borsa iyi kazandırdı ama demir-çelik sektöründe (Kardemir, İsdemir, Erdemir) kazanç oranı hayli geride kaldı. Bu, demir-çelik endüstrisine has bir durum… Eğer 250 TL ile sadece demir-çelik hisseleri almış olsaydınız tüm borsa çoşarken siz mütevazi kara tamah ederdiniz. Önümüzdeki süreçte Demir-Çelik endüstrisi de zorlukları aşacak ve hisse sahiplerine iyi getiri sağlayacaktır. Dördüncüsü; aynı holding veya sermaye grubuna yatırım yapmayın. Biri Koç, diğeri Sabancı, beriki Zorlu, bir diğeri kamu gibi farklılaşma yapın.

Şimdi anlattıklarımızdan örnek bir uygulama yapalım. 1000 TL paranızın 250 TL’sı ile Aselsan, Bimaş, Enerjisa, Vestel ve Kardemir almış olduğunuzu varsayalım. Bu hisseler sene başından beri ortalama %95 kazandırdı (16 Kasım 2022 itibariyle). Yani enflasyon %85 olduğuna göre kazançlı çıktınız (Temettüleri hesaba katmadık). Hektaş ve SASA kadar olmasa da kazançlı çıktığınız görülüyor. Kardemir diğerlerine göre biraz daha az kazandırdı ama bu da Demir-Çelik endüstrine özel bir durum. Dikkat ederseniz hisselerden biri Savunma Sanayi (Aselsan), diğeri perakende (BİMAŞ), diğeri enerji sektörü (Enerjisa), diğeri elektronik (Vestel) ve diğeri de Demir-çelik sanayisi… Bir diğer dikkat edeceğiniz şey biri Türk Silahlı kuvvetlerini güçlendirme vakfı (Aselsan), diğerinin sahibi Merkez Bereket Gıda Sanayi (BİM), diğerinin sahibi Sabancı (Enerjisa), diğerinin sahibi iki aile (Kardemir) ve birinin sahibi de Zorlu (Vestel).

Yukarıda anlattığım sepet mantığı uzun dönemli yatırımlar içindir. Borsada kısa dönemde alım satım yapmaya da kalkabilirsiniz ama bu genelde tecrübesiz yatırımcılar için iyi olmuyor. Çünkü hem şirketlerin bilançolarını, gelişmelerini iyi takip etmeniz gerekir ki bu da çok zaman alır. Hepimizin işi gücü var, bunları bırakıp tüm gün Bloomberght, NTV, Apara gibi kanalları takip etmek zor. Diğer yandan finansal analizleri de yapmanız gerekir. En önemlisi de çok streslidir, sağlığınıza zarar verebilirsiniz.

Uzun dönem yatırım yapmanın bir avantajı da kısa dönemli düşüşler sizi endişelendirmez, strese sokmaz. Örneğin; genelde 15 Aralık sonrası yabancılar karlarını realize etmek, ne kadar kar ettiklerini görmek için Borsa’da kağıtlarını satarlar ve kendi ülkelerine dönerler. Bu anda hisselerde geçici düşüşler olabilir. Uzun dönemli yatırımcı bu durumda endişelenmez ve fiyatların çıkacağını bildiği için ucuzken hisseleri alır ve sonrasında hisseler değer kazanmaya başladığında keyfine bakar. Burada kısa dönemli düşüşlerde telaşa kapılmamak önemlidir. 16 Kasım itibariyle son bir aydır Borsa epeydir kazandırdı. Bir miktar düşüş veya yatay seyir olursa uzun dönemli yatırımcı bundan telaşa kapılmaz.

 

 

YORUMLAR
Murat 1 hafta önce
Hocam bu gazetede her yazınızı okuyor istifade ediyoruz. Çok teşekkür ederiz. Emeklerinize sonsuz teşekkürler.
Serkan Dilek 5 gün önce
Çok teşekkür ederim murat bey.